Chồng ngoại tình có được chia tài sản không?

Dù trong văn bản luật không dùng từ dân dã là “ngoại tình”, nhưng hành vi này hoàn toàn thỏa mãn các căn cứ pháp lý để xác định lỗi khi Tòa án giải quyết chia tài sản ly hôn.

Cụ thể, hành vi ngoại tình bị áp vào các cơ sở pháp lý sau:

– Vi phạm trực tiếp Luật Hôn nhân và Gia đình

Điều 19 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định rất rõ về Tình nghĩa vợ chồng: “Vợ chồng có nghĩa vụ thương yêu, chung thủy, tôn trọng, quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau; cùng nhau chia sẻ, thực hiện các công việc trong gia đình.”

Hành vi ngoại tình là sự vi phạm trực tiếp, nghiêm trọng nhất vào nghĩa vụ “chung thủy”. Do đó, khi một bên ngoại tình, họ đã chính thức tạo ra “yếu tố lỗi” về mặt nhân thân trong quan hệ hôn nhân.

– Được hướng dẫn tối cao để làm căn cứ chia tài sản

Để các Thẩm phán thống nhất cách xử lý, Thông tư liên tịch 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP (tại Điều 7) đã hướng dẫn rất rõ về việc xác định lỗi:

• Lỗi ở đây là lỗi của bên vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài.

• Hành vi ngoại tình (vi phạm chế độ một vợ một chồng) chính là nguyên nhân hàng đầu phá vỡ sự thấu hiểu, lòng tin, gây tổn thương sâu sắc về tâm lý và trực tiếp làm cho “mục đích của hôn nhân không đạt được”.

Vì vậy, khi chia tài sản, Tòa án sẽ xem xét yếu tố lỗi này để dịch chuyển tỷ lệ phân chia, người ngoại tình có nguy cơ cao bị nhận phần tài sản ít hơn so với người chung thủy.

2. Ai phải chứng minh lỗi ngoại tình tại Tòa án?

Để hành vi ngoại tình được công nhận là hành vi “Có lỗi” có sức nặng tại phiên tòa, cần lưu ý hai nguyên tắc thực tế sau:

– Lỗi phải có chứng cứ rõ ràng:

Tòa án không thể công nhận một người “có lỗi ngoại tình” chỉ dựa trên lời ghen tuông, nghi ngờ của người vợ/chồng.

Lỗi đó phải được chứng minh bằng các tài liệu rõ ràng (như kết quả giám định ADN con riêng, vi bằng tin nhắn/hình ảnh thể hiện mối quan hệ bất chính, biên bản làm việc của cơ quan công an, hoặc văn bản tự cam kết/thừa nhận lỗi của chính người vi phạm).

Một số loại bằng chứng ngoại tình phổ biến:

• Bắt quả tang ngoại tình (nếu có xác nhận của của cơ quan công an/chính quyền địa phương tại nhà nghỉ, phòng trọ thì càng tốt)
• Quyết định xử phạt vi phạm hành chính về hành vi vi phạm chế độ một vợ một chồng (nếu có)
• Bản tự khai, văn bản cam kết bản thân nhận lỗi có chữ ký của người vi phạm.
• Kết quả giám định ADN chứng minh có con riêng trong thời kỳ hôn nhân.
• Lưu ý: Các tin nhắn, hình ảnh tự chụp bằng điện thoại chỉ có giá trị tham khảo, cần phải được lập thành Vi bằng bởi Văn phòng Thừa phát lại để đảm bảo tính chứng lý.

Tòa án làm việc dựa trên chứng cứ, không dựa trên lời suy đoán hay lời kể đơn phương. Để Tòa chấp nhận yếu tố lỗi, bên khởi kiện phải thu thập chứng cứ rõ ràng. Nếu bạn có điều kiện, bạn cũng có thể thuê dịch vụ thám tử điều tra ngoại tình để giúp bạn thu thập chứng cứ rõ ràng.

– Lỗi phải là nguyên nhân gây đổ vỡ:

Hành vi ngoại tình phải diễn ra trước và là tác nhân trực tiếp khiến tình cảm rạn nứt dẫn đến ly hôn. Nếu hai vợ chồng đã ly thân nhiều năm, tình cảm đã hoàn toàn nguội lạnh vì lý do khác, sau đó một bên mới có người mới, thì Tòa án sẽ đánh giá mức độ ảnh hưởng của yếu tố “lỗi” này nhẹ hơn rất nhiều khi phân chia tài sản.

Tóm lại, chồng ngoại tình vẫn được chia tài sản khi ly hôn. Tuy nhiên, người có hành vi ngoại tình, chung sống như vợ chồng với người khác, có con riêng trong thời kỳ hôn nhân, bỏ bê không quan tâm đến đời sống tinh thần của đối phương… thì sẽ được chia tài sản chung ít hơn so với người không vi phạm.

Trong thực tiễn xét xử, các Tòa án không sử dụng từ “ngoại tình” trong văn bản mà dùng thuật ngữ pháp lý là “vi phạm nghĩa vụ chung thủy” hoặc “vi phạm chế độ một vợ một chồng”. Khi có đầy đủ chứng cứ, Tòa án sẽ áp dụng yếu tố lỗi này để chia cho bên vi phạm tỷ lệ tài sản thấp hơn (ví dụ: chia theo tỷ lệ 40/60 hoặc 45/55).

Dưới đây là một bản án thực tế điển hình của Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng, minh họa rất rõ việc người chồng có quan hệ bất chính với người phụ nữ khác (có con riêng) nên đã bị Tòa án phán quyết chia ít tài sản chung hơn.

• Nguyên đơn (Vợ): Bà Nguyễn Thị H.

• Bị đơn (Chồng): Ông Trần Văn T.

1. Tóm tắt nội dung sự việc

Bà H và ông T kết hôn năm 1996, quá trình chung sống có tạo lập được khối tài sản chung gồm quyền sử dụng đất và một căn nhà gắn liền với đất tại thành phố Đà Nẵng.

Tuy nhiên, từ năm 2015, ông T bắt đầu có quan hệ ngoại tình, bất chấp sự khuyên ngăn của gia đình. Nghiêm trọng hơn, ông T đã dọn ra ở riêng và có một người con riêng với người phụ nữ khác (khai sinh mang họ của ông T). Bà H đã thu thập đầy đủ giấy khai sinh của đứa trẻ và chứng cứ chứng minh mối quan hệ bất chính này để nộp cho Tòa án.

2. Quan điểm của vợ, chồng

– Người chồng (ông T): Yêu cầu ly hôn và đề nghị Tòa án chia đôi khối tài sản chung (ngôi nhà và đất) theo tỷ lệ 50/50 để ông có vốn làm ăn riêng.

– Người vợ (bà H): Yêu cầu được chia tỷ lệ cao hơn (70/30 hoặc toàn bộ ngôi nhà để nuôi con) vì lỗi hoàn toàn thuộc về người chồng đã phản bội gia đình, bỏ mặc vợ con để chăm lo cho nhân tình.

3. Tòa án chia tài sản khi chồng ngoại tình

Sau khi xem xét hồ sơ và tiến hành tranh tụng, Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng đã nhận định:

Hôn nhân giữa bà H và ông T lâm vào tình trạng trầm trọng, mục đích hôn nhân không đạt được là do ông T đã vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nghĩa tình, chung thủy của vợ chồng quy định tại Điều 19 Luật Hôn nhân và Gia đình.

Việc ông T có quan hệ ngoại tình và có con riêng trong thời kỳ hôn nhân là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc ly hôn, gây tổn thương sâu sắc về tinh thần cho người vợ và các con.

Áp dụng điểm d khoản 2 Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và Thông tư liên tịch 01/2016/TTLT, Tòa án quyết định không chia đôi tài sản:

• Giao toàn bộ quyền sử dụng đất và ngôi nhà chung cho người vợ (bà H) sở hữu, sử dụng để ổn định cuộc sống và nuôi dạy con cái.

• Bà H có nghĩa vụ thối lại bằng tiền mặt cho ông T. Tuy nhiên, tỷ lệ giá trị tài sản được tính toán dựa trên mức độ lỗi, Tòa án tuyên ông T chỉ được hưởng 40% giá trị khối tài sản chung, còn bà H được hưởng 60% giá trị khối tài sản.

Bài học rút ra: Bản án này là minh chứng thực tế cho thấy, Tòa án Việt Nam xử lý rất nghiêm khắc đối với hành vi ngoại tình nếu có hậu quả rõ ràng (như có con riêng hoặc chung sống như vợ chồng công khai).